سولفات روی : خواص، سنتز، طیف ها، کاربردها!

 

سولفات روی یک ترکیب معدنی به شکل پودر سفید رنگ است و از نظر تاریخی با عنوان “ویترایول سفید” شناخته می شود. این ماده یکی از مهمترین داروهای ضروری در لیست ترکیبات سازمان بهداشت جهانی می باشد.

 

این ماده یک ترکیب سولفات فلزی است که دارای کاتیون روی (۲+) به عنوان ضد زنگ بوده و به عنوان کود نقش دارد.  این ترکیب به صورت خشک و فرم های آبدار هگزاهیدرات و همچنین هپتاهیدرات سنتز می گردد.

 

همه اشکال این ماده در آب قابل حل و همه غیر قابل احتراق می باشند. روی سولفات به عنوان تهدیدی برای محیط زیست است و برای محدود کردن شیوع آن در محیط لازم است که اقدامات فوری انجام شود.

 

خواص و مشخصات شناسایی سولفات روی

 

خواص  مشخصات
شکل فیزیکی                                                                 پودر سفید فرمول شیمیایی                                                                       ZnSO۴
دانسیته                                                                      (g/cm۳)۳.۵۴ وزن مولکولی                                                         (g/mol)161.47
نقطه ذوب (تخریب ساختار)                                                     (۰C)680 شماره (CAS No)                                                         ۷۷۳۳-۰۲-۰
حلالیت در آب (در ۲۰ درجه سانتیگراد و pH <5)             (g/100mL) 57.7 نام آیوپاک                                                              Zinc sulfate

 

تولید و واکنش پذیری

 

سولفات روی از طریق تصفیه تقریباً هر ماده حاوی روی (فلز، مواد معدنی، اکسیدها) با اسید سولفوریک تولید می شود. واکنش های خاص شامل واکنش فلز با اسید سولفوریک آبی است:

 

Zn + H۲SO۴ + ۷H۲O → ZnSO۴•۷H۲O + H۲

 

سولفات روی با درجه دارویی از طریق تصفیه اکسید روی با خلوص بالا با اسید سولفوریک تولید می شود:

 

ZnO + H۲SO۴ + ۶H۲O → ZnSO۴•۷H۲O

 

در محلول های آبی، همه اشکال سولفات روی یکسان عمل می کنند. سولفات باریم هنگامی تشکیل می شود که این محلول ها با محلول های یون باریم تحت تصفیه قرار گیرند:

 

ZnSO۴ + BaCl۲ → BaSO۴ + ZnCl۲

 

وقتی روی سولفات بیش از ۶۸۰ درجه سانتیگراد گرم شود، به گاز دی اکسید گوگرد و بخار اکسید روی تجزیه می شود که هر دو خطرناک هستند.

 

طیف های FTIR و رامان

 

طیف های FTIR و رامان

 

 

کاربردهای سولفات روی

 

شکل هیدراته سولفات روی به ویژه هپتاهیدرات آن، اشکال اصلی مورد استفاده تجاری است و کاربرد عمده آن به عنوان یک ماده منعقد کننده در تولید ابریشم مصنوعی می باشد. همچنین این ترکیب شیمیایی پیش ماده رنگدانه لیتوپون است.

 

سولفات روی همچنین به عنوان الکترولیت برای آبکاری روی، به عنوان ماده رنگی در رنگرزی و به عنوان ماده نگهدارنده برای پوست و چرم استفاده می شود. از این ماده برای تأمین روی در خوراک دام، کودها، خمیردندان ها و اسپری های کشاورزی استفاده می شود.

 

روی یک ماده مغذی لازم برای سلامت و عملکرد مطلوب مخمر است، اگرچه مکمل لازم برای آبجوهای کم جاذبه نیست، زیرا دانه هایی که معمولاً در آبجوسازی استفاده می شوند، روی کافی را تأمین می کنند، این یک روش معمول است که با افزایش میزان الکل بیش از حد راحتی آنها، مخمر را به حد مجاز می رساند.

 

اثرات اسید فولیک و سولفات روی بر ناباروری مردان

 

اثرات اسید فولیک و سولفات روی بر ناباروری مردان

 

مطالعه اثرات اسیدفولیک و تصفیه سولفات روی بر روی متغیرهای منی در مردان بارور و نابارور، موضوعی می باشد که در سال ۲۰۰۲ مورد مطالعه قرار گرفته و نتایج آن در مقاله ای بین المللی منتشر گردیده است.

 

برای این کار پژوهشی تدارکات اولیه در دو کلینیک باروری سرپایی و ۹ عمل مامایی در هلند آماده شده بودند و شرکت کنندگان هم صد و هشت مرد بارور و ۱۰۳ مرد نابارور بوده اند. هر دو گروه به طور تصادفی برای دریافت یکی از چهار درمان به مدت ۲۶ هفته مشخص شدند.

 

اسید فولیک با دوز روزانه ۵ میلی گرم و سولفات روی با دوز روزانه ۶۶ میلی گرم تجویز شدند. قبل و بعد از درمان، نمونه های استاندارد اسپرم و خون برای تعیین غلظت اسپرم، تحرک و مورفولوژی طبق دستورالعمل های سازمان بهداشت جهانی به دست آمده اند.

 

نتیجه های این مطالعه علمی، افزایش در تعداد اسپرم طبیعی مردان نابارور به میزان ۷۴ درصد و افزایش جزئی ۴ درصدی اسپرم غیرطبیعی را نشان دادند و روند مشابهی در مردان بارور نیزمشاهده شد. غلظت های پیشگیری از فولات و روی در خون و پلاسمای دانه ای بین مردان بارور و غیر بارور تفاوت معناداری نداشت.

 

نهایتا، تعداد کل اسپرم طبیعی پس از درمان ترکیبی سولفات روی و اسید فولیک در مردان نابارور و بارور افزایش می یابد. اگرچه اثر مفید بر باروری هنوز مشخص نشده است، این یافته راهی برای تحقیق و درمان باروری در آینده باز کرده است و ممکن است بر سلامت عمومی تأثیر بگذارد.

 

آیا این ماده خطرناک است؟

 

پودر سولفات روی تحریک کننده چشم است، اما مصرف مقادیر کمیاب بی خطر تلقی می شود. این ماده به عنوان منبع روی ضروری، با سرعت تا چند صد میلی گرم در هر کیلوگرم، به خوراک دام اضافه می شود.

 

مصرف بیش از حد مجاز یعنی ۲-۸ میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن سولفات روی موجب ناراحتی حاد معده می شود که با حالت تهوع و استفراغ همراه خواهد بود.