دیسپروزیم

 

دیسپروزیم یک عنصر کمیاب در زمین است که به صورت یک فلز نسبتاً سخت با درخشش رنگ نقره ای موجود می باشد.این فلز در سال ۱۸۸۶ توسط شیمیدان فرانسوی Paul-ilemile Lecoq de Boisbaudran کشف شد، اما او نتوانست آن را جدا کند تا سال ۱۹۵۰،  هنگامی که دانشمند کانادایی فرانک اسپینگینگ و تیم وی، تکنیک های جداسازی تبادل یونی و کاهش متالوگرافی را توسعه دادند.

 

این فلز عضو عناصر گروه لانتانیدها است که در دمای اتاق نسبتاً پایدار است، به آرامی با آب واکنش نشان می دهد و به سرعت توسط اسیدهای معدنی رقیق و غلیظ حل می شود تا هیدروژن تولید کند، به جز اسید هیدروفلوئوریک (HF)، که در آن یک لایه محافظ نامحلول DyF تشکیل می دهد.

 

دیسپروزیوم فقط مقادیر کمی ناخالصی لازم دارد تا روی خصوصیات فیزیکی این فلز تأثیر بگذارد، اما به طور کلی به اندازه کافی نرم است که با یک چاقو بریده شود.

 

خواص و مشخصات شناسایی دیسپروزیم

 

خواص  مشخصات
شکل فیزیکی                                                                فلز نقره ای براق فرمول شیمیایی                                                                   ۶۶Dy
دانسیته                                                                         (g/cm۳) ۸.۵۴۰ وزن اتمی استاندارد                                                           ۱۶۲.۵۰۰
نقطه ذوب                                                                          (۰C) 1407 شماره                                                           (CAS No) 7429-91-6
نقطه جوش                                                                         (۰C) 2562 ساختار کریستالی                                                      هگزاگونال hcp

 

در سال ۲۰۱۱ مقاله ای توسط محققان آمریکایی چاپ شده است که در آن بر روی خاصیت مغناطیسی به شدت دوقطبی دیسپروزیم کار شده است که از اینجا می توانید چکیده مقاله را مشاهده کنید.

تولید دیسپروزیم

 

مانند سایر عناصر کمیاب یا لانتانید، دیسپروزیوم در انواع کانی ها از جمله گادولینیت، یوکسنیت، زنوتیم، فرسوزونیت، پلی کراس و بلومسترانین یافت می شود. مونازیات و باستنیت مهمترین منبع این ماده هستند و می توان از طریق فرایند کاهش تری فلوئورید با کلسیم نیز، آن را  تهیه کرد.

 

دیسپروز در درجه اول از شن مونازیت، مخلوطی از فسفاتهای مختلف بدست می آید. این فلز به عنوان یک محصول جانبی در استخراج تجاری از اتریم بدست می آید. در جداسازی این ترکیب، بسیاری از فلزات ناخواسته می توانند مغناطیسی شده یا با یک فرآیند شناور شدن از بین بروند.

 

سپس با یک فرآیند جابجایی تبادل یونی از سایر فلزات خاکی کمیاب جدا می شود. یون های دیسپروزیم حاصل، می توانند با فلورین یا کلر واکنش نشان دهند و فلوراید دیسپروزیوم، DyF3 یا کلرید دیسپروزیم، DyCl3 را تشکیل دهند. این ترکیبات را می توان با استفاده از فلزات کلسیم یا لیتیوم در واکنش های زیر کاهش داد:

 

 ۳Ca + 2DyF۳ → ۲Dy + 3CaF۲

۳Li + DyCl۳ → Dy + 3LiCl

 

کاربردهای دیسپروزیم،

 

کاربردهای دیسپروزیم

 

خواصی از جمله سطح مقطع جذب نوترون حرارتی این ماده و نقطه ذوب زیاد می تواند منجر به استفاده متالورژیست ها در برنامه های کنترل هسته ای و آلیاژ با فولادهای ضد زنگ مخصوص شود.

 

سیمان دی اکسید نیکل اکسید نقش مهمی در خنک شدن میله های راکتور هسته ای دارد. این سیمان حتی تحت بمباران طولانی مدت نوترون، نوترون ها را به راحتی و بدون تورم و انقباض جذب می کند.

 

این عنصر هنگامی که با وانادیوم و سایر عناصر نادر خاکی ترکیب شود، در تولید مواد لیزر به کار می رود. کلسوژنیدهای دیسپروزیوم-کادمیوم برای مطالعه واکنش های شیمیایی مورد استفاده قرار می گیرند زیرا آنها منبع رادیوم هستند.

 

آیا دیسپروزیم خطرناک است؟

 

مانند بسیاری از ترکیبات، پودر دیسپروزیم ممکن است هنگام مخلوط شدن با هوا و هنگام وجود منبع احتراق خطر انفجار ایجاد کند. آتش سوزی دیسپروزیم را نمی توان با آب خاموش کرد چون این می تواند با آب واکنش نشان دهد تا گاز هیدروژن قابل اشتعال تولید کند.

 

نمک محلول دیسپروزیوم، مانند کلرید دیسپروزیوم و نیترات آن، در هنگام مصرف، خفیف سمی هستند. بر اساس سمیت کلرید دیسپروزیوم به موش ها، تخمین زده می شود که مصرف ۵۰۰ گرم یا بیشتر می تواند برای انسان کشنده باشد. با این حال نمک های نامحلول غیر سمی هستند.

 

منابع:

۱) www.britannica.com

۲) www.livescience.com

۳) www.en.wikipedia.org

 

 

جهت خرید این محصول اینجا جستجو کنید.

خرید محصولات از این سایت تحت گارانتی دکتر شاهرضایی می باشد.