دماسنج

 

دماسنج در یک تعریف ساده به ابزاری گفته می شود که دمای یک محیط آزمایش در آزمایشگاه و یا دمای بدن انسان را در طب بالینی اندازه گیری می کند. دماسنج می تواند بر اساس واحد های مختلف، دما را اندازه گیری کند.

 

در اکثر آزمایشگاه ها این وسیله به عنوان یک ابزار روتین آزمایشگاهی وجود دارد. انواع مختلفی از ترمومتر به شکل دیجیتال، الکلی و جیوه ای در آزمایشگاه ها دیده می شود که با توجه به کاربرد، از انواع مختلف آن استفاده می کنند.

 

دماسنج چیست؟

 

الکل و یا جیوه بر اثر گرما منبسط می شوند و در ستون ترمومتر بالا خواهند رفت که این اساس کار دماسنج می باشد. در صورتی دما توسط ترمومتر اندازه گیری می شود که بالاتر از نقطه انجماد و پایین تر از نقطه جوش باشد.

 

ترمومترهای از نوع الکلی توانایی اندازه گیری دماهایی بین ۰ تا ۱۰۰ درجه را دارند و برای اندازه گیری در دماهای متفاوت تر باید از دماسنج های دیگری استفاده شود. برای اینکه یک آزمایشی مانند آزمایش های شیمی تحت کنترل باشد مهمترین اصلی که باید در طول آزمایش بررسی شود دمای آن است که توسط این ابزار انجام می شود.

 

انواع مختلف ترمومتر و کاربرد هایشان

 

انواع مختلف ترمومتر و کاربرد هایشان

 

اولین دماسنج توسط گالیله اختراع شده است. این وسیله دارای انواع مختلفی است مانند:

 

– دماسنج حاوی مایع

– ترمومتر الکتریکی

– ترمومتری که ز دو فلز ساخته شده است.

– ترمومتر حاوی گاز

 

اغلب ما در آزمایشگاه ها از دماسنج حاوی مایع که الکل یا جیوه است استفاده نموده ایم. این دماسنج ها ستون های شیشه ای هستند که در انتهای خود مخزنی از الکل یا جیوه دارند.

 

مخزن انتهایی خود دارای ستونی است که در میان ستون شیشه ای بیرونی قرار گرفته است و با گرم و یا سرد شدن مخزن مایع درون آن منبسط و یا منقبض شده و به بالا و یا پایین حرکت می کند.

 

ترمومتر جیوه‌ای می تواند طیف وسیعی از دما را اندازه گیری کند و محدوده بین منهای ۳۹ درجه تا ۳۵۷ درجه را اندازه گیری نماید. نوع الکلی ترمومتر بسیار پر مصرف است و طیف دمایی که قادر است اندازه گیری نماید بین ۷۸.۵ تا منفی ۱۱۴ درجه می باشد.

 

دماسنج هایی که از دو فلز ساخته شده اند، با توجه به اختلاف ضریب انبساط دو فلز کار می کنند. فلزهایی که در این دماسنج مورد استفاده است شامل برنج و انوار است. برنج حاوی مس و روی می باشد و آنچه را که به نام انوار می شناسیم شامل نیکل و آهن است.

 

این دو فلز به یکدیگر وصل هستند و با تغییر دما منبسط و منقبض می شوند و کشیده و یا جمع می شوند و این فلزها به عقربه هایی متصل هستند که با حرکت فلزها این عقربه ها  دما را نشان خواهند داد. یک کاربرد این نوع از ترمومتر ها در یخچال است.

 

دماسنج الکتریکی:

 

ترمومتر الکتریکی نیز به دو صورت عمل می کند یکی از مبناهای عملکرد این دستگاه مقاومت فلزی مانند پلاتین می باشد. زمانی که حرارت به این فلز داده می شود مقاومت آن اندازه گیری می شود و بر اساس آن دما بدست می آید.

 

نوع دیگری از دماسنج الکتریکی به این شکل عمل می کند که دو فلز در این دستگاه موجود است که به ولت متر متصل هستند و انتهای هر دو فلز هم به یکدیگر متصل است. زمانی که نیاز است دمای یک جسمی اندازه گیری شود به انتهای فلز متصل می شود و از طریق ولت متر دما محاسبه می شود به این نوع ترمومتر ترموکوپل گفته می شود.

 

از دقیق ترین دماسنج ها نوع گازی آن است که دما را بر اساس تغییر در حجم و یا فشار گاز اندازه گیری می کنند. طیف دمایی که توسط این وسیله اندازه گیری می شود بین منفی ۲۷۳ تا ۱۵۰۰ درجه می باشد. نیتروژن، هلیوم و.. گازهایی است که در این ترمومتر ها استفاده می شود.

 

نحوه کار با دماسنج ها در آزمایشگاه

 

نحوه کار با دماسنج ها در آزمایشگاه

 

قبل از کار کردن با دماسنج باید از نوع آن آگاهی  داشته باشید و طرز کار هر کدام از ترمومتر ها را آموخته باشید. ابتدا باید بدانید که درجه بندی ترمومتر بر چه اساسی می باشد اگر بر مبنای سلسیوس باشد درجه بندی بین صفر تا صد خواهد بود که نقطه انجماد آب صفر درجه و نقطه جوش آن صد درجه می شود.

 

سلسیوس نام دانشمندی است که این درجه بندی را بنیان گذاشت نوع دیگر تقسیم بندی  ترمومتر ها بر اساس فارنهایت است. نقطه انجماد آب بر این مبنا منهای ۳۲ درجه و نقطه جوش ۲۱۲ درجه می باشد.

 

پس قبل از استفاده دماسنج نوع آن را مشخص  و مبنای درجه بندی آن را نیز بدانید زیرا در خواندن دما بسیار با اهمیت است. اگر دمای جسم و یا ماده را اندازه می گیرید باید ته دماسنج که الکل و یا جیوه در آن قرار دارد در تماس با ماده ای باشد که نیاز به تعیین دما دارد.

 

مراقب باشید که انتهای ترمومتر در تماس مستقیم شعله قرار نگیرد و یا به ظرف نچسبد زیرا موجب شکسته شدن الکل یا جیوه ترمومتر خواهد شد و در محیط پخش خواهد شد. جیوه سمی است و برای جمع آوری آن طبق دستور العمل استاندارد باید کار انجام داد.

 

دماسنج های شیشه ای باید با احتیاط جابجا شوند زیرا برش و شکستگی در قسمت های مختلف موجب بلا استفاده شدن این وسیله خواهد شد.  نمونه ای  از ترمومتر گازی نیز در برخی آزمایش ها وجود دارد مثلا در سیلندر های گاز در آزمایشگاه دیده می شود. جنس های اصل و غیر تقلب می تواند طول عمر این وسایل را بیشتر کند.

 

 

برای جستجوی این محصول اینجا جستجو کنید.

خرید محصولات از این سایت تحت گارانتی دکتر شاهرضایی می باشد.