جیوه

 

جیوه یک ماده سنگین و به رنگ نقره ای، تنها عنصر فلزی است که در شرایط دما و فشار استاندارد، به صورت مایع است. تنها عنصر دیگری که تحت این شرایط مایع است، هالوژن برم می باشد.

 

در سراسر جهان، جیوه بیشتر در رسوبات و به صورت سینابار (سولفید جیوه) مشاهده می شود. این ماده در دماسنج ها، فشارسنج ها،لامپ های فلورسنت و سایر دستگاه ها استفاده می شود.

 

نگرانی در مورد سمیت این عنصر باعث شده است که دماسنج های جیوه ای و فشار سنج ها تا حد زیادی در محیط های بالینی به سود گزینه های دیگری مانند دماسنج های شیشه ای پر از الکل یا گالینستان و ابزارهای الکترونیکی مجهز به ترمیستور یا مادون قرمز تمام شده است.

 

مسمومیت با این ماده می تواند در اثر قرار گرفتن در معرض اشکال محلول در آب جیوه، مانند کلرید جیوه یا متیل جیوه، یا از طریق استنشاق بخار جیوه ایجاد شود.

 

خواص و مشخصات شناسایی جیوه

 

خواص  مشخصات
شکل فیزیکی                                                      مایع نقره ای و براق فرمول شیمیایی                                                                         ۸۰Hg
دانسیته                                                                (g/cm۳) ۱۳.۵۳۴ وزن اتمی استاندارد                                                        ۲۰۰.۵۹۲
نقطه ذوب                                                                            (۰C)38.82- شماره (CAS No)                                                         ۷۴۳۹-۹۷-۶
نقطه ذوب                                                                            (۰C)356.73 ساختار کریستالی                                                        رومبوهدرال

 

منابع جیوه

 

جیوه، یک عنصر بسیار نادر در پوسته زمین است، و از نظر ژئوشیمیایی با عناصری که اکثر توده پوسته را تشکیل می دهند، ترکیب نمی شود.

 

غنی ترین سنگ معدن جیوه، حاوی جرم تا ۲.۵٪ جیوه است و حتی کمترین رسوبات غلیظ نیز، حداقل ۰.۱٪ جیوه دارند که سینابار (HgS) متداول ترین سنگ معدن حاوی این عنصر می باشد.

 

از سال ۱۵۵۸ میلادی، با اختراع فرآیند پاسیو برای استخراج نقره از سنگ معدن با استفاده از جیوه، این ماده به یک منبع اساسی در اقتصاد اسپانیا و مستعمرات آمریکایی آن تبدیل شد.

 

جیوه، با حرارت دادن سیناب در جریان هوا و متراکم شدن بخار استخراج می شود. معادله این استخراج به صورت زیر می باشد:

 

HgS + O۲ → Hg + SO۲

 

هفت ایزوتوپ پایدار این ماده وجود دارد، که ۲۰۲Hg  با داشتن ۲۹.۸۶ درصد، به عنوان فراوان ترین نوع شناخته شده است.

 

طیف جرمی جیوه،

 

طیف جرمی جیوه

 

کاربردهای جیوه

 

از این ماده در درجه اول برای ساخت مواد شیمیایی صنعتی یا برای کاربردهای الکتریکی و الکترونیکی استفاده می شود. در بعضی از دماسنج ها، خصوصاً در مدل هایی برای اندازه گیری دماهای بالا استفاده می شود.

 

آمالگام دندانپزشکی

 

از جیوه و ترکیبات آن در پزشکی استفاده می شود، اگرچه امروزه به دلیل شناخته شدن اثرات سمی جیوه و ترکیبات آن، استفاده از آن بسیار کمتر از گذشته مشاهده می شود.

 

عنصر جیوه یکی از ترکیبات آمالگام های دندانی است. Thiomersal یک ترکیب آلی است که به عنوان ماده نگهدارنده در واکسن ها استفاده می شود، اگرچه این کاربرد رو به زوال است.

 

یکی دیگر از ترکیبات جیوه، مربرومین (مرکوروکروم)، یک داروی ضد عفونی کننده موضعی است که برای بریدگی و خراش های جزئی استفاده می شود و هنوز در برخی کشورها استفاده می شود.

 

مصارف آزمایشگاهی

 

کاربردهای جیوه

 

برخی از دماسنج های پزشکی، به ویژه آنهایی که در دمای بالا هستند، با جیوه پر شده اند. آنها به تدریج در حال ناپدید شدن هستند. در ایالات متحده، فروش دماسنج تب جیوه ای بدون نسخه از سال ۲۰۰۳ ممنوع شده است.

 

برخی از تلسکوپ های عبوری، از حوضه جیوه، برای تشکیل یک آینه مسطح و کاملاً افقی استفاده می کنند که در تعیین یک مرجع عمودی یا عمود بر مطلق مفید است.

 

جیوه مایع بخشی از الکترود مرجع ثانویه محبوب (به نام الکترود کالومل) در الکتروشیمی، به عنوان جایگزینی برای الکترود استاندارد هیدروژن است. از الکترود کالومل برای بررسی توانایی الکترود نیمی از سلول استفاده می شود.

 

سمیت جیوه

 

جیوه و بسیاری از ترکیبات آن سمی هستند و باید با احتیاط کنترل شوند. در موارد نشت آن، مانند دماسنج های خاص یا لامپ های فلورسنت، از روش های تمیز کردن خاص برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض و نشت استفاده می شود.

 

تمیز کردن سطوح متخلخل و لباس در از بین بردن تمام آثار جیوه، موثر نیست، بنابراین توصیه می شود در صورت قرار گرفتن در معرض نشت جیوه، این نوع مواد را دور بریزید.

 

جیوه، از طریق پوست و غشاهای مخاطی قابل جذب است و بخارهای جیوه قابل استنشاق هستند، بنابراین ظروف جیوه، به طور ایمن مهر و موم شده اند تا از نشت و تبخیر جلوگیری شود.

 

گرم کردن جیوه، یا ترکیباتی از آن که ممکن است در اثر گرم شدن تجزیه شوند، باید با تهویه مناسب انجام شود تا به کمترین میزان در معرض بخار آن قرار گرفت. سمی ترین اشکال جیوه، ترکیبات آلی آن مانند دی متیل جیوه و متیل جیوه است. این ماده می تواند باعث مسمومیت مزمن و حاد شود.

 

منابع:

۱) www.en.wikipedia.org

۲) www.pubchem.ncbi.nlm.nih.gov

 

جهت جستجوی این محصول اینجا جستجو کنید.

خرید محصولات از این سایت تحت گارانتی دکتر شاهرضایی می باشد.